TenneT heeft in de derde rekenronde vastgesteld dat het hoogspanningsnet in het FGU-gebied (Flevopolder, Gelderland en Utrecht) structureel tegen zijn grenzen aanloopt. Door autonome groei – bestaande klanten die meer elektriciteit gebruiken – stijgt de belasting sneller dan eerder verwacht. De resterende transportcapaciteit is zeer beperkt.
Zonder aanvullende maatregelen kan vóór de zomer van 2026 een aansluitstop voor kleinverbruikers nodig worden zodra de laatste ruimte is benut. Dat kan gevolgen hebben voor huishoudens, woningbouw en MKB. Bestaande aansluitingen blijven aangesloten; het gaat om nieuwe ontwikkelingen.
TenneT noemt vier typen interventies: versnelling van netuitbreidingen, intensivering van maatregelen, bestuurlijke keuzes over het tijdelijk zwaarder belasten van het net en het verminderen van piekverbruik. In maart volgt een nadere uitwerking.
Wat betekent dit voor Rivierenland?
Rivierenland maakt deel uit van het FGU-gebied. Voor grootverbruikers bestaat al langer een wachtlijst. Nieuw is dat – als de resterende ruimte volledig wordt benut – ook woningbouwprojecten zonder gereserveerde aansluitruimte geraakt kunnen worden.
De crisis op het net onderstreept de urgentie van de regionale aanpak. Dat betekent: netuitbreiding faciliteren én tegelijkertijd maximaal inzetten op slimme regionale oplossingen.
Netuitbreiding blijft nodig
Extra onderstations, zwaardere verbindingen en transformatorhuisjes zijn noodzakelijk. Gemeenten spelen een belangrijke rol door hier ruimte voor te bieden. Deze uitbreidingen helpen, maar vragen tijd.
Tot die tijd moeten we slimmer omgaan met de beschikbare netruimte.
Decentraal energiesysteem als structurele koers
Stroom die lokaal wordt opgewekt en lokaal wordt gebruikt, hoeft het hoogspanningsnet niet op. Dat vermindert congestie op FGU-niveau.
Energiehubs laten zien hoe dit kan: lokale opwek, opslag en verbruik worden gekoppeld. Door flexibel gebruik en tijdelijke opslag kunnen pieken worden vermeden en ontstaat ruimte voor ontwikkeling.
Windenergie als strategische bouwsteen
Windenergie is essentieel voor het slimmer benutten van netruimte. Lokale windproductie kan pieken op het hoogspanningsnet verlagen.
Door windprojecten te koppelen aan lokale vraag – bijvoorbeeld via energiehubs, flexibel bedrijfsverbruik of opslag – kan duurzame stroom direct bijdragen aan woningbouw en bedrijventerreinen.
Windenergie wordt zo niet alleen een klimaatmaatregel, maar ook een ruimtelijk-economische bouwsteen.
Warmte als ontlasting van het elektriciteitsnet
Warmte is minstens zo belangrijk. Collectieve warmteoplossingen – zoals warmtenetten of hybride systemen – kunnen de elektriciteitsvraag aanzienlijk verlagen ten opzichte van volledig elektrische oplossingen. Minder stroomverbruik betekent minder piekbelasting.
Warmtebeleid en netbeleid moeten nadrukkelijk in samenhang worden bekeken.
Netbewust bouwen en lokale flexibiliteit
Binnen Rivierenland wordt gewerkt aan netbewuste nieuwbouw. Door woningen anders te ontwerpen, piekbelasting te beperken en collectieve oplossingen toe te passen, kan binnen dezelfde netruimte meer worden gebouwd.
Daarnaast is lokale flexibiliteit essentieel: verbruik spreiden over de dag, pieken vermijden en waar nodig opslag inzetten. Per onderstation of gebied verschillen de knelpunten. Inzicht en samenwerking zijn dus cruciaal.
Crisis én urgentie
De situatie vraagt om scherpe keuzes. Tegelijkertijd onderstreept zij vooral de urgentie van waar we regionaal al mee bezig zijn: het bouwen aan een veerkrachtig, decentraal energiesysteem waarin wind, warmte, flexibiliteit en netbewust bouwen samenkomen.
Stefan van Someren, voorzitter van de Stuurgroep RES FruitDelta Rivierenland:
“De analyse van TenneT maakt duidelijk hoe kwetsbaar het systeem is als we vooral afhankelijk zijn van transport van energie van en naar de regio. Dit bevestigt dat onze inzet op energiehubs, netbewust bouwen en lokale samenwerking noodzakelijk is. Alles wat we lokaal opwekken en lokaal gebruiken, helpt om ruimte te creëren voor woningbouw en economische ontwikkeling. De urgentie om dit verder te versnellen is groter dan ooit.”