TenneT ziet dat het hoogspanningsnet in het FGU-gebied (Flevopolder, Gelderland en Utrecht) sneller tegen grenzen aanloopt dan gedacht. Voor Rivierenland zit de urgentie in het voorkomen dat we over een paar jaar ook tegen dit soort piekmomenten aanlopen. Daarom is versnelling nodig: netuitbreiding én slimme regionale keuzes die pieken dempen en ruimte houden voor woningbouw en economie. Wat vraagt dit van de regio?
Het probleem: piekmomenten, niet continu “vol”
TenneT heeft in de derde rekenronde vastgesteld dat het hoogspanningsnet in het FGU-gebied (Flevopolder, Gelderland en Utrecht) sneller richting grenzen beweegt dan eerder gedacht. Op enkele locaties – zoals rond Breukelen – treden nu al incidenteel overbelastingen op; in een verbonden hoogspanningsnet zal een overbelasting op de ene plek doorwerken in de beschikbare ruimte en leveringszekerheid elders, óók richting Rivierenland. Dat gebeurt niet voortdurend, maar vooral op koude, windstille winteravonden waarop de vraag piekt en de ruimte in het net tijdelijk onvoldoende is.
TenneT en Liander: twee netten, één systeem
Belangrijk is het onderscheid tussen netbeheerders. TenneT beheert het hoogspanningsnet (de “snelweg” van elektriciteit tussen regio’s). Liander beheert het regionale distributienet (de verbinding naar wijken, bedrijven en woningen). Het signaal van TenneT gaat over het hoogspanningsniveau, maar piekbelasting werkt door in het hele systeem.
Wat betekent dit nu voor Rivierenland?
Voor Rivierenland geldt: op dit moment zijn er geen acute problemen van deze aard. Het net is hier niet structureel “vol”. De urgentie zit juist in het voorkomen dat we over een paar jaar óók te maken krijgen met overbelasting op piekmomenten – bijvoorbeeld op koude winteravonden zonder wind. De elektriciteitsvraag wordt de komende jaren wél hoger door woningbouw, elektrificatie van mobiliteit en bedrijven en de verduurzaming van warmte. Daarom is het dringend om nu maatregelen te nemen.
Waarom dit signaal nu?
De derde rekenronde liet zien dat de maatregelen tot nu toe te weinig effect hebben; daarom geeft TenneT nu een krachtig signaal om een aansluitstop te voorkomen. Alleen als er geen extra maatregelen komen en de resterende ruimte sneller wordt benut, kan het nodig worden om nieuwe aanvragen tijdelijk te beperken. Bestaande aansluitingen blijven aangesloten; het gaat om nieuwe ontwikkelingen.
Netuitbreiding blijft nodig
Extra onderstations, zwaardere verbindingen en transformatorhuisjes zijn noodzakelijk. Gemeenten spelen een belangrijke rol door hier ruimte voor te bieden. Deze uitbreidingen helpen, maar vragen tijd. Tot die tijd moeten we slimmer omgaan met de beschikbare netruimte.
De komende jaren maken regionale keuzes het verschil in wat wél kan. Dit vraagt om versnelling van wat we regionaal al inzetten: wind, warmte, flexibiliteit, energiehubs en netbewust bouwen.
Koers: meer lokaal opwekken en gebruiken
Een belangrijke koers is een decentrale aanpak: stroom die lokaal wordt opgewekt en gelijktijdig lokaal wordt gebruikt, hoeft het hoogspanningsnet minder te belasten. Energiehubs laten zien hoe dit kan door opwek, opslag en verbruik te koppelen en pieken te vermijden.
Stefan van Someren, voorzitter van de Stuurgroep RES FruitDelta Rivierenland:
“De analyse van TenneT maakt duidelijk hoe kwetsbaar het systeem is als we vooral afhankelijk zijn van transport van energie van en naar de regio. Dit bevestigt dat onze inzet op energiehubs, netbewust bouwen en lokale samenwerking noodzakelijk is. Alles wat we lokaal opwekken en gelijktijdig lokaal gebruiken, helpt om ruimte te creëren voor woningbouw en economische ontwikkeling. De urgentie om dit verder te versnellen is groter dan ooit.”
Windenergie als strategische bouwsteen
Windenergie is daarbij een belangrijke bouwsteen. Lokale windproductie kan pieken op het hoogspanningsnet verlagen, zeker als windprojecten worden verbonden met lokale vraag via energiehubs, flexibel verbruik of opslag. Wind is daarmee niet alleen een klimaatmaatregel, maar ook een ruimtelijk-economische bouwsteen.
Warmte als ontlasting van het elektriciteitsnet
Warmte is minstens zo belangrijk. Collectieve warmteoplossingen – zoals warmtenetten of hybride systemen – kunnen de elektriciteitsvraag verlagen ten opzichte van volledig elektrische oplossingen. Minder stroomverbruik betekent minder piekbelasting. Warmtebeleid en netbeleid moeten daarom in samenhang worden bekeken.
Netbewust bouwen en flexibiliteit
Binnen Rivierenland wordt gewerkt aan netbewuste nieuwbouw. Door woningen anders te ontwerpen, piekbelasting te beperken en collectieve oplossingen toe te passen, kan binnen dezelfde netruimte meer worden gebouwd. Daarnaast is lokale flexibiliteit essentieel: verbruik spreiden over de dag, pieken vermijden en waar nodig opslag inzetten. Per onderstation of gebied verschillen de knelpunten. Inzicht en samenwerking zijn dus cruciaal.
Slimme batterij oplossingen
Elektriciteit gebruiken wanneer deze lokaal duurzaam wordt opgewekt is niet altijd volledig mogelijk. De inzet van batterijen kan helpen om zowel de opwek- als de gebruikspiek op de dag te verschuiven naar een geschikter moment. Dankzij slim laden kunnen dit ook batterijen zijn van het groeiend aantal elektrische (vracht)auto’s in de regio.