De energietransitie in Rivierenland draait allang niet meer alleen om het opwekken van duurzame energie. Steeds duidelijker wordt dat de echte opgave zit in hoe alles samenwerkt: elektriciteit, warmte, opslag én energiebesparing.
De recente ontwikkelingen –zoals netcongestie – laten zien dat we het energiesysteem als één geheel moeten bekijken.
Het energiesysteem in één beeld
Je kunt het energiesysteem zien als een geheel van vier onderdelen die continu met elkaar in balans moeten zijn:
- Opwek – zoals zon, wind en mogelijk in de toekomst andere bronnen
- Gebruik – woningen, bedrijven, mobiliteit
- Opslag & flexibiliteit – batterijen, slim sturen van vraag
- Warmte & besparing – minder energie nodig en slimmer gebruiken
De uitdaging is dat deze onderdelen niet los van elkaar functioneren. Als één onderdeel verandert, heeft dat direct effect op de rest.
Waarom dit nu zo belangrijk is
De druk op het elektriciteitsnet maakt dit heel concreet. Het net zit vooral op piekmomenten vol, terwijl er op andere momenten nog ruimte is.
Dat betekent dat het niet alleen gaat om méér energie opwekken, maar vooral om wanneer we energie gebruiken, hoe we pieken kunnen verminderen en hoe we vraag en aanbod beter op elkaar afstemmen. De opgave verschuift daarmee van “meer produceren” naar “slimmer organiseren”.
Warmte en besparing: de stille krachten
Een belangrijk deel van het systeem zit niet in elektriciteit, maar in warmte en energiebesparing. Keuzes voor verwarming hebben direct invloed op de druk op het net. Als alles elektrisch wordt opgelost, neemt de piekbelasting sterk toe.
Daarom wordt steeds vaker gekeken naar slimme warmtesystemen, combinaties van elektriciteit en warmte en vooral naar minder energiegebruik. Zoals ook binnen het RPE wordt uitgewerkt, is energiebesparing geen bijzaak maar een essentieel onderdeel van het systeem.
Lokaal organiseren, regionaal verbinden
Het energiesysteem werkt niet alleen nationaal, maar juist ook lokaal. Door op lokaal niveau – bijvoorbeeld rond een bedrijventerrein of onderstation – opwek, gebruik en opslag te combineren, ontstaat meer grip. Energiehubs zijn daar een concreet voorbeeld van.
Tegelijk blijven oplossingen met elkaar verbonden. Flexibiliteit kan worden ingezet waar de druk het grootst is, ook buiten de eigen gemeente. Dat maakt regionale samenwerking noodzakelijk.
Van inzicht naar uitvoering
In Rivierenland werken we aan deze samenhang via het Regionaal Programma Energiesysteem (RPE). Daarin brengen we elektriciteit, warmte, opslag en besparing bij elkaar om betere keuzes te maken.
Vanuit de Regio Deal wordt de stap naar uitvoering ondersteund. Daarbij zetten we in op samenwerking en oplossingen rondom netruimte, het Energiehuis, netbewust bouwen, energiegemeenschappen en de samenwerking op warmte. Lokaal krijgt dit vorm in pilots. Daarmee worden knelpunten aangepakt, kennis gebundeld en projecten verder geholpen.
Wat betekent dit voor de regio?
De belangrijkste verandering is dat energie niet langer een los thema is, maar steeds meer een sturend principe wordt in ruimtelijke en economische keuzes.
Waar bouwen we woningen? Welke bedrijven kunnen uitbreiden? Hoe richten we bedrijventerreinen in? Het antwoord hangt steeds vaker samen met hoe het energiesysteem op die plek functioneert.
Samen sturen op het geheel
De energietransitie vraagt daarmee om een andere manier van werken. Niet meer vanuit losse projecten, maar vanuit samenhang.
Door opwek, gebruik, warmte, opslag en besparing in één geheel te bekijken, ontstaat ruimte — op het net, in de regio en voor toekomstige ontwikkelingen. Dat is de beweging waar Rivierenland nu middenin zit.